کدام داروها و بیماری ها باعث کاهش تراکم استخوان می شوند؟ در این مطلب به داروهای پرخطر، بیماری های مؤثر و روش های پیشگیری و درمان آن می پردازیم.
کدام داروها و بیماری ها تراکم استخوان را کاهش می دهند؟
آنچه در این مقاله میخوانید
داروهای موثر بر کاهش تراکم استخوان
تراکم استخوان به میزان مواد معدنی موجود در استخوانها اشاره دارد. برخی داروها در صورت مصرف طولانیمدت میتوانند بر متابولیسم تأثیر بگذارند و باعث کاهش تراکم شوند. مهمترین آنها عبارتاند از:
کورتیکواستروئیدها (کورتونها)
داروهای کورتونی مانند پردنیزولون و دگزامتازون که برای درمان بیماریهای التهابی، خودایمنی و آلرژی استفاده میشوند در صورت مصرف طولانی مدت میتوانند باعث کاهش جذب کلسیم شوند.
داروهای ضدتشنج
برخی داروهای ضدتشنج مانند فنیتوئین و فنوباربیتال با تغییر متابولیسم ویتامین D باعث کاهش جذب کلسیم میشوند.
مهارکنندههای پمپ پروتون
داروهای مهارکننده پمپ پروتون مانند امپرازول و پنتوپرازول که معمولاً برای درمان رفلاکس و مشکلات اسیدی معده تجویز میشوند، در صورت مصرف طولانیمدت میتوانند جذب کلسیم را در بدن کاهش دهند.
داروهای هورمونی
برخی درمانهای هورمونی مانند داروهای مورد استفاده در سرطان پستان یا پروستات میتوانند سطح هورمونهای محافظ استخوان را کاهش دهند و منجر به افت تراکم شوند.
هپارین و برخی داروهای رقیقکننده خون
مصرف طولانیمدت هپارین میتواند فعالیت سلولهای سازنده استخوان را کاهش دهد و در نتیجه به مرور زمان باعث تضعیف استخوانها شود.
بیماریهای تاثیر گذار بر کاهش استحکام استخوان
علاوه بر داروها، برخی بیماریها نیز میتوانند به طور مستقیم یا غیرمستقیم تاثیر داشته باشند:
بیماریهای غدد درونریز
اختلالاتی مانند پرکاری تیروئید، پرکاری پاراتیروئید و سندرم کوشینگ میتوانند تعادل طبیعی بین ساخت و تخریب استخوان را بر هم بزنند.
در این بیماریها سرعت تجزیه استخوان افزایش مییابد و بدن فرصت کافی برای بازسازی آن ندارد. در نتیجه به مرور زمان تراکم کاهش پیدا میکند و خطر شکستگی بالا میرود.
بیماریهای گوارشی و سوءجذب
بیماریهایی مانند سلیاک و بیماری التهابی روده باعث اختلال در جذب مواد مغذی ضروری از جمله کلسیم و ویتامین D میشوند.
در این بیماران کنترل بیماری زمینهای و اصلاح کمبودهای تغذیهای اهمیت زیادی دارد.
بیماریهای التهابی مزمن
روماتیسم مفصلی و سایر بیماریهای التهابی مزمن با ایجاد التهاب مداوم در بدن، فرآیند تخریب را تسریع میکنند.
علاوه بر این بسیاری از بیماران برای کنترل علائم خود نیاز به مصرف طولانیمدت داروهای کورتونی دارند که خود یکی از عوامل مهم کاهش تراکم است.
بیماریهای کلیوی
نارسایی مزمن کلیه میتواند تعادل کلسیم، فسفر و ویتامین D را در بدن مختل کند. این اختلالات متابولیک باعث کاهش کیفیت و استحکام استخوانها میشود و خطر شکستگی را افزایش میدهد.
اختلالات هورمونی جنسی
کاهش سطح استروژن در زنان (بهویژه پس از یائسگی) و کاهش تستوسترون در مردان باعث کاهش سرعت استخوانسازی میشود. این هورمونها نقش محافظتی مهمی دارند و افت آنها میتواند روند پوکی استخوان را تسریع کند به همین دلیل ارزیابی وضعیت هورمونی در افراد پرخطر اهمیت دارد.
راهکارهای پیشگیری از ضعف استخوان
پیشگیری نیازمند مجموعهای از اقدامات تغذیهای، رفتاری و پزشکی است.
مصرف کافی کلسیم و ویتامین D: دریافت روزانه کلسیم از طریق لبنیات، سبزیجات برگ سبز و در صورت نیاز مکملها اهمیت زیادی دارد. ویتامین D نیز با کمک نور خورشید و مکملها به جذب بهتر کلسیم کمک میکند.
انجام ورزشهای تحمل وزن: فعالیتهایی مانند پیادهروی، دویدن سبک، تمرینات قدرتی و ورزشهای مقاومتی باعث افزایش استحکام میشوند.
پرهیز از سیگار و مصرف بیش از حد الکل: سیگار کشیدن و مصرف زیاد الکل باعث اختلال در جذب مواد معدنی می شود.
حفظ وزن مناسب بدن: کمبود وزن شدید میتواند خطر پوکی استخوان را افزایش دهد.
بررسی دورهای در افراد پرخطر: افرادی که سابقه خانوادگی پوکی استخوان یا بیماریهای زمینهای دارند، باید طبق نظر پزشک سنجش تراکم استخوان انجام دهند. برای انجام این ارزیابی به صورت دقیق و ایمن میتوانید به مرکز تصویربرداری تابناک بهترین مرکز سنجش تراکم استخوان در بلوار کشاورز مراجعه کنید و از خدمات تخصصی و تجهیزات پیشرفته آن بهرهمند شوید؛ این مرکز با تیم متخصص خود امکان پایش کامل سلامت استخوانها را فراهم میکند.
مصرف کافی کلسیم و ویتامین D: دریافت روزانه کلسیم از طریق لبنیات، سبزیجات برگ سبز و در صورت نیاز مکملها اهمیت زیادی دارد. ویتامین D نیز با کمک نور خورشید و مکملها به جذب بهتر کلسیم کمک میکند.
انجام ورزشهای تحمل وزن: فعالیتهایی مانند پیادهروی، دویدن سبک، تمرینات قدرتی و ورزشهای مقاومتی باعث افزایش استحکام میشوند.
پرهیز از سیگار و مصرف بیش از حد الکل: سیگار کشیدن و مصرف زیاد الکل باعث اختلال در جذب مواد معدنی می شود.
حفظ وزن مناسب بدن: کمبود وزن شدید میتواند خطر پوکی استخوان را افزایش دهد.
بررسی دورهای در افراد پرخطر: افرادی که سابقه خانوادگی پوکی استخوان یا بیماریهای زمینهای دارند، باید طبق نظر پزشک سنجش تراکم استخوان انجام دهند. برای انجام این ارزیابی به صورت دقیق و ایمن میتوانید به مرکز تصویربرداری تابناک بهترین مرکز سنجش تراکم استخوان در بلوار کشاورز مراجعه کنید و از خدمات تخصصی و تجهیزات پیشرفته آن بهرهمند شوید؛ این مرکز با تیم متخصص خود امکان پایش کامل سلامت استخوانها را فراهم میکند.
چه افرادی بیشتر در معرض خطر هستند؟
برخی افراد به دلیل شرایط خاص جسمی یا سبک زندگی بیشتر در معرض کاهش تراکم قرار دارند. مهمترین گروههای پرخطر عبارتند:
زنان پس از یائسگی
افراد سالمند
کسانی که سابقه خانوادگی پوکی استخوان دارند
افراد با وزن بسیار پایین یا سوءتغذیه
بیماران مبتلا به بیماریهای مزمن
افرادی که بهطور طولانیمدت داروهای پرخطر مصرف میکنند
روش های تشخیص و درمان
تشخیص بهموقع نقش مهمی در پیشگیری از شکستگیها دارد.
اصلیترین روش تشخیصی سنجش تراکم استخوان یا اسکن DEXA است. این تست یک روش غیرتهاجمی، سریع و دقیق است که میزان تراکم مواد معدنی استخوان را اندازهگیری میکند و معمولاً روی ستون فقرات و لگن انجام میشود.
نتیجه این تست به صورت عددی گزارش میشود و پزشک با توجه به آن میتواند میزان آسیب را ارزیابی کند.
علاوه بر اسکن DEXA، روشهای تکمیلی زیر نیز ممکن است استفاده شوند:
آزمایشهای خون: برای بررسی سطح کلسیم، ویتامین D، هورمونهای تیروئید و عملکرد کلیه
بررسی سابقه پزشکی و خانوادگی: شامل سابقه شکستگی، مصرف داروها و بیماریهای زمینهای
تصویربرداری ساده (رادیوگرافی): در مواردی که شکستگی مشکوک باشد
ترکیب این اطلاعات به پزشک کمک میکند علت زمینهای را شناسایی و برنامه درمانی مناسب را تنظیم کند.
هدف این درمانها کاهش تخریب استخوان، افزایش استحکام آن و پیشگیری از شکستگی است.
انتخاب نوع دارو به عواملی مانند سن بیمار، شدت پوکی، بیماریهای همراه، خطر شکستگی و سابقه پزشکی بستگی دارد.
اصلیترین روش تشخیصی سنجش تراکم استخوان یا اسکن DEXA است. این تست یک روش غیرتهاجمی، سریع و دقیق است که میزان تراکم مواد معدنی استخوان را اندازهگیری میکند و معمولاً روی ستون فقرات و لگن انجام میشود.
نتیجه این تست به صورت عددی گزارش میشود و پزشک با توجه به آن میتواند میزان آسیب را ارزیابی کند.
علاوه بر اسکن DEXA، روشهای تکمیلی زیر نیز ممکن است استفاده شوند:
آزمایشهای خون: برای بررسی سطح کلسیم، ویتامین D، هورمونهای تیروئید و عملکرد کلیه
بررسی سابقه پزشکی و خانوادگی: شامل سابقه شکستگی، مصرف داروها و بیماریهای زمینهای
تصویربرداری ساده (رادیوگرافی): در مواردی که شکستگی مشکوک باشد
ترکیب این اطلاعات به پزشک کمک میکند علت زمینهای را شناسایی و برنامه درمانی مناسب را تنظیم کند.
درمان های دارویی
اگر کاهش تراکم متوسط تا شدید باشد یا خطر شکستگی بالا ارزیابی شود، پزشک ممکن است درمان دارویی را توصیه کند.هدف این درمانها کاهش تخریب استخوان، افزایش استحکام آن و پیشگیری از شکستگی است.
انتخاب نوع دارو به عواملی مانند سن بیمار، شدت پوکی، بیماریهای همراه، خطر شکستگی و سابقه پزشکی بستگی دارد.
کلام آخر
کاهش تراکم استخوان مشکلی شایع اما قابل پیشگیری و کنترل است که میتواند تحت تأثیر داروها، بیماریهای مزمن، اختلالات هورمونی و سبک زندگی ایجاد شود. شناخت داروها و بیماریهایی که باعث پوکی استخوان میشوند، انجام غربالگری بهموقع و پیروی از توصیههای پزشکی نقش مهمی در حفظ سلامت استخوانها دارد. با تشخیص زودهنگام و انتخاب درمان مناسب میتوان خطر شکستگیها را کاهش داد و کیفیت زندگی را در بلندمدت حفظ کرد.
رادیولوژی و سونوگرافی تابناک در بلوار کشاورز با رویکرد تخصصی و رعایت استانداردهای علمی، خدمات بررسی سلامت استخوان و سنجش تراکم آن را به صورت دقیق و ایمن ارائه میکند. این مرکز به شما کمک میکند تا وضعیت استخوانهای خود را ارزیابی کرده و در صورت نیاز اقدامات پیشگیرانه یا درمانی مناسب را انجام دهید. برای دریافت نوبت یا کسب اطلاعات بیشتر میتوانید از دکمه دریافت نوبت استفاده کنید یا با شماره 02188800404 تماس بگیرید.
منابع
mayoclinic.org
medlineplus
رادیولوژی و سونوگرافی تابناک در بلوار کشاورز با رویکرد تخصصی و رعایت استانداردهای علمی، خدمات بررسی سلامت استخوان و سنجش تراکم آن را به صورت دقیق و ایمن ارائه میکند. این مرکز به شما کمک میکند تا وضعیت استخوانهای خود را ارزیابی کرده و در صورت نیاز اقدامات پیشگیرانه یا درمانی مناسب را انجام دهید. برای دریافت نوبت یا کسب اطلاعات بیشتر میتوانید از دکمه دریافت نوبت استفاده کنید یا با شماره 02188800404 تماس بگیرید.
منابع
mayoclinic.org
medlineplus
سوالات متداول
خیر؛ بسیاری از افراد ممکن است سالها کاهش تراکم داشته باشند بدون اینکه دچار شکستگی شوند اما با افزایش شدت پوکی استخوان خطر شکستگی بهویژه در لگن، ستون فقرات و مچ دست بیشتر میشود.
در بسیاری از موارد با اصلاح سبک زندگی، مصرف مکملهای مناسب و درمان دارویی میتوان روند کاهش تراکم را کند یا متوقف کرد و حتی تا حدی بهبود بخشید.
معمولاً به زنان بالای ۶۵ سال و مردان بالای ۷۰ سال توصیه میشود سنجش تراکم استخوان انجام دهند. افراد جوانتر در صورت داشتن عوامل خطر مانند مصرف طولانیمدت کورتون یا ابتلا به بیماریهای زمینهای نیز باید با نظر پزشک بررسی شوند.
لیست نظرات
عبدالله کاشفی
نوبتدهیشون خوب بود زیاد منتظر نموندم
سعید باشی
با اینکه اولین بار بود تست DEXA میدادم ولی توضیحاتشان کامل بود و همه چیز رو دقیق گفتند. از کیفیت کار و برخوردشون واقعا راضی بودم.
مهرو عیوضی
برای سنجش مراجعه کردم و به نسبت چیزی که فکر میکردم خیلی راحت بود. اصلا اذیت نشدم
