FNA تیروئید چه زمانی تجویز می‌شود؟

پزشک زمانی نمونه‌برداری FNA تیروئید (Fine Needle Aspiration) را تجویز می‌کند که در تیروئید یک ندول یا توده دیده شود و لازم باشد مشخص شود این توده خوش‌خیم است یا احتمال بدخیمی دارد. تصمیم برای انجام این تست معمولاً بر اساس نتایج سونوگرافی تیروئید، اندازه ندول و ویژگی‌های ظاهری آن گرفته می‌شود. مهم‌ترین زمان‌هایی که پزشک نمونه‌بردای را توصیه می‌کند شامل موارد زیر است:

وجود ندول تیروئید با اندازه مشخص

اگر در سونوگرافی یک ندول در تیروئید دیده شود و اندازه آن معمولاً بیش از حدود ۱ سانتی‌متر باشد (به‌خصوص اگر ویژگی مشکوک داشته باشد)، پزشک برای بررسی دقیق‌تر نمونه‌برداری را پیشنهاد می‌کند.

مشاهده ویژگی‌های مشکوک در سونوگرافی

حتی اگر ندول خیلی بزرگ نباشد، وجود برخی علائم در سونوگرافی می‌تواند احتمال بدخیمی را افزایش دهد. در این موارد نیز نمونه‌بردای توصیه می‌شود. این ویژگی‌ها شامل موارد زیر است:
حاشیه نامنظم ندول
وجود کلسیفیکاسیون‌های ریز
شکل غیرطبیعی ندول
کاهش انعکاس صوتی (Hypoechoic)

رشد سریع ندول تیروئید

اگر یک ندول در مدت کوتاهی بزرگ‌تر شود، پزشک ممکن است برای بررسی دقیق‌تر و رد احتمال سرطان، انجام FNA را توصیه کند.

سابقه خانوادگی سرطان تیروئید

در افرادی که در خانواده خود سابقه سرطان تیروئید دارند، پزشک با حساسیت بیشتری ندول‌ها را بررسی می‌کند و در صورت وجود توده، احتمال تجویز نمونه‌بردای بیشتر است.

سابقه قرار گرفتن در معرض اشعه در ناحیه گردن

افرادی که در کودکی یا نوجوانی در معرض پرتودرمانی سر و گردن قرار گرفته‌اند، بیشتر در معرض سرطان تیروئید هستند و در صورت مشاهده ندول ممکن است نیاز به نمونه‌بردای داشته باشند.

وجود علائم فشاری در گردن

اگر ندول تیروئید باعث علائمی مانند مشکل در بلع، احساس فشار در گردن یا تغییر صدا شود، پزشک ممکن است برای بررسی ماهیت آن نمونه‌برداری انجام دهد.

در همه موارد وجود ندول به معنی نیاز به نمونه‌برداری نیست. در برخی شرایط پزشک ترجیح می‌دهد به جای نمونه‌برداری، فقط پیگیری با سونوگرافی دوره‌ای انجام شود. مهم‌ترین مواردی که ممکن است این آزمایش لازم نباشد عبارت‌اند از:
ندول‌های کوچک و کم‌خطر
اگر اندازه ندول تیروئید کوچک باشد (معمولاً کمتر از حدود ۱ سانتی‌متر) و در سونوگرافی ویژگی مشکوکی نداشته باشد، معمولاً نیازی به نمونه‌برداری نیست و فقط با سونوگرافی‌های دوره‌ای بررسی می‌شود.
ندول‌های کاملاً کیستیک (پر از مایع)
ندول‌هایی که در سونوگرافی به صورت کیست ساده و پر از مایع دیده می‌شوند، اغلب خوش‌خیم هستند. در این موارد معمولاً FNA برای بررسی سرطان لازم نیست، مگر اینکه کیست بسیار بزرگ شود یا علائم ایجاد کند.
ندول‌هایی با ظاهر کاملاً خوش‌خیم در سونوگرافی
اگر ویژگی‌های سونوگرافی نشان دهد که ندول احتمال بسیار کمی برای بدخیمی دارد (مثلاً حاشیه صاف و ساختار طبیعی)، پزشک ممکن است فقط پیگیری دوره‌ای را توصیه کند.
ندول‌های پایدار که تغییری نکرده‌اند
اگر یک ندول در چندین سونوگرافی طی زمان اندازه و شکل ثابتی داشته باشد و علامت مشکوکی ایجاد نکند، معمولاً نیازی به نمونه‌بردای نیست.
شرایط خاص بیمار
گاهی به دلیل وضعیت عمومی بیمار یا خطرات احتمالی، پزشک تصمیم می‌گیرد به جای نمونه‌برداری، روش‌های پایش و کنترل دوره‌ای را انتخاب کند.

سونوگرافی تیروئید یکی از مهم‌ترین ابزارها برای تصمیم‌گیری درباره انجام نمونه‌برداری FNA است. پزشک با بررسی دقیق تصاویر سونوگرافی می‌تواند اندازه، شکل و ویژگی‌های ندول تیروئید را ارزیابی کند و بر اساس آن تشخیص دهد که آیا نمونه‌برداری لازم است یا خیر.

ارزیابی ویژگی‌های ندول در سونوگرافی

در سونوگرافی، پزشک چند ویژگی مهم ندول را بررسی می‌کند که می‌توانند احتمال خوش‌خیم یا بدخیم بودن آن را نشان دهند. برخی از این ویژگی‌ها عبارت‌اند از:
شکل و حاشیه ندول (منظم یا نامنظم)
میزان انعکاس صوتی یا اکوژنسیته ندول
وجود کلسیفیکاسیون‌های ریز در داخل ندول
جامد یا کیستیک بودن توده
نسبت ارتفاع به عرض ندول
وجود برخی از این علائم می‌تواند باعث شود پزشک برای بررسی دقیق‌تر انجام نمونه‌بردای را توصیه کند.

تعیین اندازه ندول برای نمونه‌برداری

سونوگرافی همچنین اندازه دقیق ندول را مشخص می‌کند. در بسیاری از موارد، اندازه ندول همراه با ویژگی‌های ظاهری آن تعیین می‌کند که آیا نمونه‌برداری لازم است یا فقط پیگیری دوره‌ای انجام شود.

استفاده از سیستم TI-RADS

برای استانداردسازی ارزیابی ندول‌ها، بسیاری از پزشکان از سیستم TI-RADS استفاده می‌کنند. در این سیستم، ندول‌های تیروئید بر اساس ویژگی‌های سونوگرافی امتیازدهی و در چند دسته خطر قرار می‌گیرند. هرچه امتیاز بالاتر باشد، احتمال بدخیمی بیشتر است و احتمال توصیه به انجام نمونه‌بردای افزایش می‌یابد.

هدایت دقیق سوزن در زمان نمونه‌برداری

علاوه بر تصمیم‌گیری، سونوگرافی در زمان انجام FNA نیز کاربرد دارد. در بیشتر موارد، نمونه‌برداری با هدایت سونوگرافی انجام می‌شود تا سوزن دقیقاً وارد ناحیه مورد نظر از ندول شود و نمونه مناسبی برای بررسی آزمایشگاهی به دست آید.
به همین دلیل، سونوگرافی نقش بسیار مهمی در تشخیص، ارزیابی خطر و هدایت نمونه‌برداری نمونه‌بردای دارد. برای انجام FNA تیروئید در تهران تحت هدایت سونوگرافی می‌توانید به مرکز رادیولوژی و سونوگرافی تابناک مراجعه کنید. در این مرکز، این خدمت با تجهیزات پیشرفته و توسط تیم مجرب انجام می‌شود تا دقت تشخیص به حداکثر برسد.

بعد از انجام FNA تیروئید معمولاً اتفاق خاص و نگران‌کننده‌ای رخ نمی‌دهد، چون این روش کم‌تهاجمی و سرپایی است. روند بعد از نمونه‌برداری معمولاً به شکل زیر است:

بلافاصله بعد از نمونه‌برداری

ممکن است در محل ورود سوزن کمی درد، سوزش یا کبودی خفیف احساس شود.
پزشک یا پرستار چند دقیقه محل را فشار می‌دهد تا از خونریزی جلوگیری شود.
اغلب بیماران بلافاصله می‌توانند به فعالیت‌های روزمره خود برگردند.

مراقبت‌های کوتاه‌مدت

تا چند ساعت از ماساژ دادن یا فشار دادن گردن خودداری کنید.
در صورت درد خفیف، معمولاً با مسکن ساده قابل کنترل است.
تورم یا درد شدید نادر است و در صورت بروز باید به پزشک اطلاع داده شود.

دریافت جواب آزمایش

نمونه به آزمایشگاه پاتولوژی ارسال می‌شود و معمولاً چند روز تا حدود یک هفته بعد نتیجه آماده می‌شود. گزارش بر اساس سیستم Bethesda تنظیم می‌شود

تفسیر نتایج نمونه‌برداری بر اساس بررسی سلول‌های گرفته‌شده از ندول تیروئید در آزمایشگاه پاتولوژی انجام می‌شود. این نتیجه به پزشک کمک می‌کند تشخیص دهد که ندول خوش‌خیم است، مشکوک است یا بدخیم.
نتیجه خوش‌خیم (Benign): در این حالت سلول‌ها طبیعی هستند و نشانه‌ای از سرطان دیده نمی‌شود. معمولاً فقط پیگیری دوره‌ای با سونوگرافی توصیه می‌شود.
نتیجه بدخیم (Malignant): وجود سلول‌های سرطانی در نمونه نشان‌دهنده سرطان تیروئید است و پزشک ممکن است جراحی یا درمان‌های تکمیلی را پیشنهاد دهد.
نتیجه مشکوک یا نامشخص: گاهی نتیجه قطعی نیست. در این شرایط ممکن است تکرار FNA یا انجام بررسی‌های بیشتر لازم باشد.
نمونه غیرتشخیصی: اگر مقدار سلول‌های نمونه کافی نباشد، نتیجه قابل تفسیر نیست و معمولاً باید نمونه‌برداری دوباره انجام شود.
بیشتر گزارش‌های FNA بر اساس سیستم Bethesda دسته‌بندی می‌شوند که میزان خطر بدخیمی و اقدام بعدی را مشخص می‌کند.

در مجموع زشک زمانی FNA تیروئید را تجویز می‌کند که در سونوگرافی، ندول یا توده‌ای در تیروئید دیده شود و لازم باشد ماهیت آن بررسی شود. این آزمایش بیشتر زمانی انجام می‌شود که ندول اندازه قابل توجهی داشته باشد، در سونوگرافی ویژگی‌های مشکوک دیده شود یا ندول در حال رشد باشد. همچنین سابقه خانوادگی سرطان تیروئید، قرار گرفتن در معرض اشعه یا وجود علائمی مانند مشکل در بلع یا فشار در گردن می‌تواند باعث شود پزشک نمونه‌برداری را توصیه کند. هدف از این روش، تشخیص خوش‌خیم یا بدخیم بودن ندول و انتخاب بهترین روش درمان یا پیگیری است.
در نهایت، تصمیم برای انجام این تست باید بر اساس ارزیابی دقیق پزشک، نتایج سونوگرافی و شرایط بالینی هر بیمار گرفته شود. این روش یکی از دقیق‌ترین و کم‌تهاجمی‌ترین راه‌ها برای بررسی ندول‌های تیروئید و تشخیص زودهنگام مشکلات احتمالی است.
در مرکز رادیولوژی و سونوگرافی تابناک نمونه‌برداری FNA تیروئید با استفاده از هدایت سونوگرافی و توسط تیم مجرب انجام می‌شود تا سوزن با دقت بالا وارد ناحیه مورد نظر شده و نمونه‌برداری به شکل ایمن و دقیق انجام گیرد. استفاده از تجهیزات به‌روز و رعایت استانداردهای پزشکی باعث می‌شود این فرایند با حداقل ناراحتی برای بیمار و بیشترین دقت تشخیصی انجام شود.
برای مراجعه به این مرکز می‌توانید از طریق دکمه دریافت نوبت در سایت، نوبت خود را به‌صورت آنلاین رزرو کنید. همچنین برای دریافت راهنمایی بیشتر می‌توانید با شماره 02188800404 تماس بگیرید.


منابع
ncbi.nlm.nih.gov
ovid.com