هر چند وقت یک‌بار باید سنجش تراکم استخوان تکرار شود؟

فاصله مناسب برای تکرار سنجش تراکم استخوان چقدر است؟

تیم تولید محتوا ایران نوبت 1405/07/25

هر چند وقت یک‌بار باید سنجش تراکم استخوان تکرار شود؟ پاسخ به این سؤال به سن، وضعیت سلامت و نتیجه آزمایش قبلی شما بستگی دارد که در ادامه مقاله بیشتر به آن می پردازیم.

فاصله مناسب بین دو نوبت سنجش تراکم استخوان

فاصله مناسب بین دو نوبت سنجش تراکم استخوان
اگر درمان پوکی استخوان را تازه شروع کرده‌اید یا دارویتان تغییر کرده است، سنجش تراکم استخوان (DXA) معمولاً ۱ تا ۲ سال بعد تکرار می‌شود. اما این فاصله برای همه یکسان نیست؛ نتیجه اسکن قبلی، احتمال شکستگی و هدف از انجام آزمایش تعیین می‌کنند که نوبت بعدی چه زمانی باشد.
اگر نتیجه قبلی طبیعی بوده و خطر شکستگی پایین است: معمولاً نیازی به تکرار سالانه نیست و ممکن است چند سال تا سنجش بعدی فاصله باشد.
اگر تراکم استخوان پایین است اما هنوز به محدوده پوکی استخوان نرسیده: هرچه نتیجه به محدوده پوکی استخوان نزدیک‌تر باشد یا عوامل خطر بیشتری داشته باشید، ممکن است پزشک بررسی بعدی را زودتر پیشنهاد کند.
اگر با یک ضربه خفیف دچار شکستگی شده‌اید یا مصرف طولانی‌مدت داروهای کورتونی را شروع کرده‌اید: برای ارزیابی دوباره خطر شکستگی منتظر تاریخ اسکن بعدی نمانید. پزشک مشخص می‌کند که آیا لازم است سنجش زودتر انجام شود یا نه.

برای اینکه مقایسه دو نتیجه قابل‌اعتمادتر باشد بهتر است در صورت امکان هر دو سنجش را در یک مرکز و با همان دستگاه انجام دهید. اختلاف‌های کوچک بین دو گزارش همیشه به معنی کاهش یا افزایش واقعی تراکم استخوان نیستند. برای انجام سنجش تراکم استخوان در بلوار کشاورز و اطمینان از کیفیت بالای دستگاه می توانید به مرکز تصویربرداری تابناک مراجعه کنید.

نتیجه آزمایش قبلی و نمره T چه تأثیری بر زمان تکرار سنجش دارند؟

اگر گزارش سنجش تراکم استخوان‌تان را نگاه کنید، احتمالاً عددی با عنوان نمره T می‌بینید. این عدد نشان می‌دهد تراکم استخوان شما در مقایسه با یک بزرگسال جوان سالم در چه وضعیتی است. اما آیا از روی همین عدد می‌شود فهمید اسکن بعدی چه زمانی باید انجام شود؟ نه دقیقاً؛ نمره T نقطه شروع تصمیم‌گیری است، نه تعیین‌کننده تاریخ نوبت بعدی.

در زنان پس از یائسگی و مردان ۵۰ ساله و بالاتر، نمره منفی ۱ یا بالاتر در محدوده طبیعی است. اگر خطر شکستگی هم پایین باشد، معمولاً نیازی به تکرار سالانه سنجش نیست. نمره‌ای کمتر از منفی ۱ و بالاتر از منفی ۲٫۵ نشان‌دهنده کاهش تراکم استخوان یا استئوپنی است. برای مثال، نمره‌های منفی ۲٫۳ و منفی ۱٫۲ هر دو در همین محدوده‌اند، اما اگر شرایط دو نفر مشابه باشد، فردی که نمره منفی ۲٫۳ دارد ممکن است زودتر به سنجش دوباره نیاز داشته باشد.

نمره منفی ۲٫۵ یا پایین‌تر در محدوده پوکی استخوان قرار می‌گیرد. در این حالت، اولویت با ارزیابی خطر شکستگی و تصمیم‌گیری درباره درمان است. زمان سنجش بعدی هم بر اساس هدف پیگیری و برنامه درمان مشخص می‌شود. به همین دلیل، حتی دو نفر با نمره T یکسان ممکن است زمان پیگیری متفاوتی داشته باشند؛ سن، سابقه شکستگی با ضربه خفیف و مصرف طولانی‌مدت داروهای کورتونی هم در این تصمیم نقش دارند.

سن و یائسگی چگونه بر فاصله بین دو نوبت سنجش اثر می‌گذارند؟

سن و یائسگی چگونه بر فاصله بین دو نوبت سنجش اثر می‌گذارند؟

با بالا رفتن سن، احتمال شکستگی بیشتر می‌شود؛ در سال‌های حوالی یائسگی هم کاهش تراکم استخوان می‌تواند سریع‌تر شود. با این حال، هیچ‌کدام به‌تنهایی به این معنی نیست که باید هر سال سنجش تراکم استخوان انجام دهید.

با افزایش سن: دو نفر با نمره T یکسان لزوماً خطر شکستگی یکسانی ندارند. برای مثال، اگر فرد سالمند علاوه بر تراکم استخوان پایین، سابقه زمین‌خوردن هم داشته باشد، ممکن است پزشک ارزیابی دوباره را زودتر پیشنهاد کند.
در سال‌های حوالی یائسگی: افت استروژن می‌تواند سرعت تحلیل استخوان را بیشتر کند. اگر نتیجه سنجش قبلی از قبل پایین بوده، یائسگی زودتر از معمول رخ داده یا عوامل خطر دیگری وجود دارد، ممکن است فاصله تا نوبت بعدی کوتاه‌تر شود. در مقابل، اگر نتیجه قبلی طبیعی و خطر شکستگی پایین باشد، شروع یائسگی به‌تنهایی دلیل تکرار سالانه نیست.

در نهایت سؤال اصلی این است: آیا نتیجه سنجش بعدی می‌تواند تصمیم پزشک درباره پیشگیری یا درمان را تغییر دهد؟ پاسخ به این سؤال، در کنار سن، وضعیت یائسگی و نتیجه قبلی، به تعیین زمان مناسب کمک می‌کند.

در چه شرایطی ممکن است سنجش تراکم استخوان زودتر تکرار شود؟

در چه شرایطی ممکن است سنجش تراکم استخوان زودتر تکرار شود؟
فرض کنید تا نوبت بعدی سنجش تراکم استخوان هنوز یک سال مانده، اما بعد از زمین‌خوردن از ارتفاع ایستاده، مچ دست‌تان می‌شکند. در این شرایط بهتر است منتظر نوبت بعدی نمانید. چنین شکستگی‌ای می‌تواند نشانه شکنندگی استخوان باشد و ارزش بررسی دارد؛ البته ارزیابی زودتر همیشه به معنی تکرار فوری سنجش نیست.

چه تغییراتی ممکن است زمان سنجش بعدی را جلو بیندازند؟

شروع مصرف طولانی‌مدت داروهای کورتونی خوراکی مثل پردنیزولون، یا آغاز بعضی درمان‌های سرطان که افت تراکم استخوان را سرعت می‌دهند، از نمونه‌های مهم‌اند. شروع یا تغییر داروی پوکی استخوان هم ممکن است برنامه پیگیری را تغییر دهد، به‌ویژه اگر نتیجه سنجش بعدی بتواند به پزشک در تصمیم‌گیری درباره ادامه یا تغییر درمان کمک کند.

اگر قدتان کمتر شده یا کمردرد ناگهانی پیدا کرده‌اید چطور؟

به‌خصوص اگر پوکی استخوان دارید این علائم ممکن است به بررسی شکستگی مهره نیاز داشته باشند. در چنین وضعیتی، پزشک ممکن است به‌جای تکرار فوری سنجش تراکم استخوان، تصویربرداری از ستون فقرات را پیشنهاد کند.

اگر از زمان سنجش قبلی اتفاقی افتاده که خطر شکستگی‌تان را تغییر می‌دهد آن را زودتر با پزشک در میان بگذارید. او مشخص می‌کند که سنجش زودتر لازم است یا بررسی دیگری اولویت دارد.
در چه شرایطی ممکن است سنجش تراکم استخوان زودتر تکرار شود؟

نتیجه گیری

برای تکرار سنجش تراکم استخوان، یک فاصله ثابت برای همه وجود ندارد. اگر درمان پوکی استخوان را تازه شروع کرده‌اید یا دارویتان تغییر کرده است، سنجش بعدی معمولاً ۱ تا ۲ سال بعد انجام می‌شود. در مقابل، اگر نتیجه قبلی طبیعی بوده و خطر شکستگی پایین است، ممکن است تا نوبت بعدی چند سال فاصله باشد. پزشک برای تعیین این زمان، نمره T را در کنار سن، وضعیت یائسگی، سابقه شکستگی و داروهای مصرفی بررسی می‌کند.

اگر شرایطتان تغییر کرد، منتظر نوبت بعدی نمانید. شکستگی پس از یک زمین‌خوردن ساده یا شروع مصرف طولانی‌مدت داروهای کورتونی، دلیل خوبی برای ارزیابی زودتر است؛ هرچند این ارزیابی لزوماً به معنی تکرار فوری سنجش نیست. بهترین زمان برای سنجش دوباره وقتی است که نتیجه آن بتواند به تصمیم‌گیری درباره پیشگیری از شکستگی یا ادامه درمان کمک کند.

اگر پزشک تکرار سنجش را توصیه کرده، برای اطلاع از شرایط انجام آن و هماهنگی نوبت می‌توانید با مرکز تصویربرداری تابناک بهترین تصویربرداری در بلوار کشاورز از طریق دکمه دریافت نوبت و یا از طریق شماره 02188800404 تماس بگیرید. گزارش قبلی‌تان را هم همراه داشته باشید تا نتیجه جدید راحت‌تر با آن مقایسه شود.